FAKALILIFU FOUNGA NGAUE ‘A E FALE ALEA

‘Oku ‘alu ke toe kovi ange ‘a e founga ngaue ‘a e Fale alea ‘o Tonga tautefito ko ia ki hono fili ‘o e kau memipa ki he ngaahi komiti ‘a e fale.

 ‘Oku mahino pe foki ‘a e founga ngaue ia ‘a e Fale alea ‘o Tonga he ‘oku ‘ikai ke lava ha sino tau‘ataaina mei tu‘a (tukukehe ange pe ‘a e Tama Tu‘i, Kingi Tupou VI) pe ko ha  taha mei ha fa‘ahinga feitu‘u hotau fonua ni ke kaunoa atu ki he‘ene ngaahi ngaue ‘oku fai he ‘oku pule‘i pe ‘e he sea, kau memipa ‘o e Fale alea mo e kau ngaue ‘a hono fakalele ‘o e Fale alea hotau fonua ni.

  Ko e taha ‘eni ia ha palopalema ‘e fe‘ao mo e Fale alea ‘o Tonga ‘o  fuoloa kapau ‘e ‘ikai ke fakatokanga‘i pea fai ha ngaue ke fakalelei‘i ‘a e founga ngaue fulikivanu pehe ni.

‘Oku maumau‘i lahi ‘e he Fale alea ‘o Tonga ‘a e ngaahi ngaue lelei ‘oku fai ‘e he tafa‘aki ‘a e pule‘anga ki he fakalakalaka tu‘uloa pea mo e ngaue‘aki ‘a e ngaahi ‘elemeniti kotoa ‘o e pule lelei kapau ‘e ta‘etokanga ‘a e Sea mo e kau memipa ‘o e Fale alea ke fakalelei‘i ‘a e tafa‘aki ko ia ki hono fili ‘o e kau memipa ki he ngaahi komiti si‘i ‘a e fale.

Na‘e faka‘ohovale ki he kakai ‘o e fonua ‘a e hoko ‘a Semisi Sika ko e sea he komiti pa‘anga ‘a e fale lolotonga ko ia na‘e tukuaki‘i ‘oku ‘iai hono mo‘ua tukuhau ki he pule‘anga ‘oku miliona hono mahu‘inga ka na‘e feinga ‘a e pule‘anga ‘o Akilisi ‘a ee na‘e Tokoni Palemia ai ke tamate‘i pe fakamolemole‘i ‘a e mo‘ua tukuhau ko ‘eni. ‘Oku mea‘i lelei pe ‘e he Minisita tukuhau malolo Mateni Tapueluelu ‘a ‘ene feinga na‘e fai ki hono ‘enisinia‘i ‘a e fo‘i ngaue pango ni.

 Ko e founga na‘e fai ‘aki ‘a e fo‘i ngaue kaka ko ‘eni ko hono ‘omai ‘a e ngaahi hingoa ‘o e hou‘eiki hotau fonua ni ‘a ee ‘oku ‘i ai honau ngaahi mo‘ua fuoloa he tukuhau ‘o fakamu‘omu‘a mai he lisi na‘a nau ‘omai ‘o tala ko e ngaahi mo‘ua fuoloa pea toki fakahu mai leva ai ‘a e hingoa ‘o e Tokoni Palemia malolo mo e Minisita malolo ki he Leipa- Tu‘i Uata koe‘uhi ke ‘ata lelei pe ki he kakai ke ‘oua te nau ‘ita he ‘e sai pe ia ki he kakai he ‘oku ‘i ai mo e hou‘eiki ‘oku ‘i ai honau mo‘ua tukuhau. Ko e ngaahi ngaue palaku ‘eni ne ha mai mei he pule‘anga ‘o e kau PTOA ‘a ee na‘e taki mei ai ‘a Akilisi Pohiva kae Tokoni Palemia ‘a Semisi Sika.

‘Oku toe fakaloloma ange ko hono fili ke hoko ko e sea he komiti pa‘anga ‘a e Fale ale ‘o Tonga ka kuo ‘i ai ha fakamo‘oni pau ta‘etoeveiveiua fekau‘aki mo e tokotaha ni- Semisi Sika ki he‘ene ngaue‘aki ‘a e founga ngaue pule kovi pea na‘e ‘osi fai ‘a e hopo ‘i he fakamaau‘anga ‘i he vaha ‘a ‘o e tokotaha ni ‘i hano faka’ilo ia mo ha ni‘ihi kehe he fakamaau‘anga ki he ngaue kakaa pea fakamahino mei ai ko Semisi Sika ‘oku ta‘efe‘unga ke ne ma‘u ha ngaahi lakanga pehe ni he na‘e ‘i ai ‘a e mamau na‘a ne fakahoko ki he pa‘anga ‘a e komiti ‘akapulu liiki fakafonua ‘a Tonga. Ko ia ‘i he‘ene pehe ‘e fu‘u ta‘efe‘unga  ‘aupito ki he Fale alea ke ne foaki ange ha lakanga pehe ki he tokotaha ni.   

‘Oku malava pe ia ke uesia ‘a e ngaahi ngaue lelei ‘a e pule‘anga fo‘ou lolotonga kapau ‘e ‘ikai ke poupou‘i ‘e he Sea mo e kau memipa ‘o e Fale alea ‘o Tonga ke ngaue‘aki ‘a e founga ki he pule lelei.

‘Oku tau ‘amanaki ko ‘ene tu‘u ki he kaha‘u ‘e ‘ikai ke toe ‘asi mai ha founga pehe ni ‘o hange ko ia ko e me‘a ‘oku hoko ki he komiti pa‘anga ‘a e Fale alea he lolotonga ni. ‘Oku lahi pe kau memipa ia he fale alea ‘o Tonga ‘oku tonu ke foaki ange kiate kinautolu ‘a e lakanga ka ko e ha kuo foaki ange ai pe ia ka Semisi Sika lolotonga na‘e tukuaki‘i ki he ta‘etotongi tukuhau pea toe mo‘ua he fakamaau‘anga.Ngali na‘a ‘oku ‘i ai ha me‘a ‘oku nau feinga ke fufu‘i mei he kakai ke ‘oua te nau ‘ilo ki ai?

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *