Ko e ngaahi Fōtunga Mahu‘inga ‘o Siaina ke ‘ilo ki ai ‘a e kakai Tongá.

POLOKLAMA UIKE HONO 9

MC: ‘Oku ou kole pe keu hufanga he ngaahi fakatapu kōtoa pe kuo ‘osi hono aofaki atu mei he ope, kae ‘atā mu‘a keu hoko atu ki he faka‘eke‘eke fika 9 mo e Tangata‘eiki ‘Amapasitoa mei he Lepapulika ‘o Siaina ‘i Tonga ni.

‘Amapasitoa, ko e taumu‘a ‘o ‘eta ngaahi polokalamá ke faka‘ilo ki he kau fanongó ‘a e fengāue‘aki fakakaume‘a ‘a Tonga mo Siaina ‘i he ngaahi mala‘e kehekehe; pea ke faka‘ilo foki mo e tu‘unga fakafonua ‘o Siaina, ‘o hangē ko e hisitōlia, anga fakafonua, ‘ekonōmika, sōsaieti ‘o Siainá mo e ngaahi me‘a kehe pē. ‘I he polokalama ‘o e ‘aho ni, ‘e lava nai ke ke fakahā ki he kau fanongó ‘a e me‘a mahu‘inga taha ‘oku ke fiema‘u ke faka‘ilo kiate kinautolu fekau‘aki mo Siaina?

‘Amapasitoa: Malo, Katalina, ko e fehu‘i lelei eni, ka ‘oku ‘i ai pe ngaahi pole he fehu‘í ni, koe‘uhi, ‘oku faingata‘a ke fakamatala‘i ‘a e ngaahi “tefito‘i to‘onga mo‘ui mahu‘inga taha fakafonua” ‘o Siainá. Ko Siaina mo Tongá ko e ongo fonua kehekehe, ka ko e ongo fonuá ni ‘oku ‘i ai e ngaahi me‘a lahi ‘okú na fai tatau ai, tautautefito ki he ‘ulungāangá, fakakaukau ‘a e kakai, pea mo e ngaahi tu‘utu‘uni ngāue ki mulí. ‘E lava ke tau fakakau ‘a e to‘onga mo‘ui ‘a hotau sosaietí, ‘a ia ‘okú ne fakahoko e ngaahi fatongia pelepelengesi ‘i hotau fonuá, ko e me‘a mahu‘inga tahá ia. Kapau te ke ‘ilo‘i e ngaahi to‘onga mo‘ui ‘a ha fonua, ‘e faingofua leva kiate koe ke ke ‘ilo lelei ange fekau‘aki mo e fonua kó ia.

‘Uluaki, ‘oku ou loto keu vahevahe ‘eku ongo fekau‘aki mo Tonga mei he tafa‘aki ‘o e ngāue ‘oku ou fakahoko, ko e tokotaha ngāue fakatipilōmetika. Hangē ko ia kuo u ‘osi fakahā ki he‘etau kau fanongó ‘i he ngaahi polokalama kimu‘á, na‘á ku fuofua ha‘u ‘o ngāue ‘i Tongá ni ‘i he 1998. Na‘e kamata keu ako ‘a e ‘ulungāanga mo e hisitōlia ‘o Tonga. Na‘á ku fa‘u ha ngaahi talanoa fekau‘aki mo ‘ene ‘Afió mo hono fale, mo e ‘ulungāanga FakaTonga. Na‘a ku fakakaukau ko e tefito‘i me‘a mahu‘inga taha ia ‘i Tongá ni, pea ‘e manako ai ‘a e kau Siaina. Pea ko e ngaahi talanoa kó ia na‘a ku fa‘u, na‘e pūlusi ia he tohi ‘i Siaina. Pea na‘e manakoa e tohí ‘i Siaina ‘o iku ia ‘o tu‘o tolu hono pūlusí. Na‘á ku fakahā ki hotau kāinga Tonga, ko e lahi ange ‘eku ako fekau‘aki mo Tonga, ko e lahi ange ia ‘eku faka‘apa‘apa ki he ‘ulungāanga FakaTonga, toe ‘alu ke fakautuutu ange ‘eku ‘ofa ‘i he ki‘i fonua faka‘ofo‘ofá ko eni. Ko e ‘uhinga ia kuo u ngāue mālohi ai ke hiki‘i hake ‘a e fēngāue‘aki fakakaume‘a ‘a e kakai ‘o Siainá, mo e kakai ‘o Tonga. ‘Oku hoko ‘eku taukei ngāue, ke ne fakahā mai kiate au ko e fengāue‘aki feako‘aki ‘i he ‘ulungāangá, pea mo e fetu‘utaki femātaaki ‘a e kakai-mo e -kakaí, ko e makatu‘unga lelei ia ki he fengāue‘aki fakavaha‘apule‘anga.

‘I he ‘ahó ni, ‘oku ou fiefia ke fakahā ki he‘etau kau fanongó ‘a e ngaahi me‘a mahu‘inga ‘oku totonu ke nau ‘ilo fekau‘aki mo Siaina ‘i he senituli 21. ‘I he founga kó eni, te ke lava ke ke fa‘u ai ha taumu‘a ‘o ha‘o fa‘ahinga māhino fekau‘aki mo Siaina.

‘Oku ‘i ai ‘a e ngaahi mo‘oni tefito fekau‘aki mo Siaina. Hangē kó eni, ko Siainá ko e fonua sivilaise motu‘a ia, mo hono hisitōlia ‘oku lahi hake he ta‘u ‘e 5000; ko Siainá ko e fonua ‘oku ‘i ai e ngaahi matakali kehekehe ‘e 56; ko Siainá ko e fonua langalanga hake lahi taha ia, he ko hono tokolahí ko e 1.4 piliona. ‘Oku toe hoko pē foki ‘a Siaina ko e fonua fika ua ia ‘i māmani ‘i he tu‘unga faka‘ekonōmika mā‘olunga taha, ‘a ia ‘oku a‘u ‘ene tu‘unga fakapa‘anga fakafo‘i‘ulu, ki he fika 60 ia ‘i māmani.

Tukukehe ange ‘a e ngaahi tefito‘i mo‘oni ko iá, ‘oku fiema‘u ke ke ako ‘a e tefito‘i me‘a mahu‘inga ko ‘eni ‘e taha, ‘a ia, ko e tātaki ‘oku fai ‘e he Paati Kominiusi ‘a Siaina(CPC). Ko e Paatí, na‘e fokotu‘u ia ‘i he 1921. ‘I he malumalu ‘o e tātaki ‘a e Paatii, ko e Lēpapulika ‘o e Kakai Siaina ‘a ia ‘oku ui ‘e he kakai Siaina ko e Siaina fo‘ou, na‘e fokotu‘u ia ‘i ‘Okatopa 1949. ‘I he malumalu ‘o e tātaki ‘a e Paatii, kuo a‘usia ai ‘e Siaina ha ngaahi liliu lahi he ta‘u ‘e 100 kuo hili, kau ai e mana ki hono feau e tu‘unga ‘o e masivá ‘i Siaina he ngaahi ta‘u kuo hilí. Te mau kātoanga‘i e ta‘u 100 ‘o e Paatii ‘i he uike faka‘osi ‘o Sune ‘o e ta‘ú ni.

‘Oku tokolahi hoku ngaahi kaungāme‘a ‘i Tonga ni, na‘a nau ‘eke mai pe ko e hā e fakapulipuli ‘a Siaina ‘oku nau fakalakalaka pehee ai he ta‘u pē ‘eni ‘e 40 kuo hilii. ‘Oku lava pē keu talaange ‘oku lahi e ngaahi fakapulipuli, ka ko e tefito‘i me‘a mahu‘inga tahá, ko e tonu ‘o e faifatongia ‘a e Paatii, pea toe mālohi foki. Ko e tefito ‘o e faka‘ānaua mo e taumu‘a ‘a e Paatii, ke kumi ki he fiefia ‘a e kakai Siainá pea mo toe fakaakeake fo‘ou ‘a e fonuá. Ko e ‘ēlito fakataki ia ki he sōsīolīsimi FakaSiaina, pea ke fakafofonga‘i ‘a e ngaahi fiema‘u fekau‘aki mo e fakalakalaka, ki he ngaahi sino fakahoko ngāue ‘a Siaina, ko hono fakataukei‘i ‘a e ‘ulungāanga fakafonua, pea mo e ngaahi fiema‘u vīvili ‘a e kakai ‘o Siaina.

‘Oku ngāue‘aki ‘e he Paatii ‘a e ngaahi fakakaukau FakaMākīsīsimi-Lēnīsīsimi, Fakakaukau ‘a Mao Zedong, ngaahi Fakafuofua ‘a Tengi Siaopingi, ko e Fakakaukau ‘o e ngaahi Tolu‘i Me‘a, ko e ngaahi Vakai FakaSaienisi ki he fakalakalaka, mo e fakakaukau ‘a Si Singipingi ki he Sōsiōlīsimi FakaSiaina ki ha kuonga fo‘ou, ko e ngaahi me‘a ia ke ne tātaki ‘a e fakahoko ngāue ‘a e Paatí.

Ko e ngaahi makatu‘unga ki he ‘uhinga ‘o e ngaahi lavame‘a ‘a Siaina, mo e fakalakalaka he ngaahi ta‘u kuo hili, na‘e makatu‘unga ia ‘i he hanga ‘e he Paatii ‘o tofa e halafononga, fa‘u e ngaahi founga fakakaukau pea fakalakalaka ‘a e ‘ulungāanga FakaSōsiōlīsimi FakaSiaina.

Ko e tefito‘i fatongia ‘o e Paatí ke tātaki kōtoa e kakai ‘o Siaina, ki he mo‘ui fakafo‘ituitui, pea ki he mo‘ui ke ‘oua ‘e fakafalala, ‘o ohi ‘a e fakalakalaka faka‘ekonōmika, ko e tefito ia ‘o e ngāue, pea ke ma‘u ‘a e loto fiengāue ki he liliu pea fakaava e matapaa, koe‘uhi ke lava ‘o sio ki ha Siaina ‘oku hoko ko e fonua sōsiōlisi fakaeonoponi ‘oku ma‘uma‘uluta, mālohi, fakatemokalati, tu‘unga mā‘olunga, ngāue‘aki e ‘ulungāanga fakafonua, tokamālie, pea mo faka‘ofo‘ofa.

Ke toe māhino ange, ‘oku tātaki ‘e he Paati ‘a e kakaí ‘i hono fakalakalaka ‘o e Fakamāketi FakaSōsiōlisi ‘o e ‘Ekonōmika (‘a ia ‘oku ‘uhinga ki he fakapalanisi ‘a e Kepitalīsimi mo e tu‘unga mo‘ui fakasōsiale ‘a e kakai), tātaki e kakai ki he temokalati FakaSōsiōlisi (‘a ia ‘oku ‘uhinga ki he pule‘i ‘o e koloa kōtoa pē ‘e ha sino ‘i he pule‘anga fakatemokalati), tātaki e kakai, ‘i hono fakalakalaka ha ‘ulungāanga FakaSōsiōlisi ‘oku toe mā‘olunga ange, tātaki e kakaí ki hono langa ha sivilaise ‘oku FakaSōsiōlisi ‘a hono ‘ātakai, mo e ngaahi me‘a mo‘ui kōtoa pē.

Ko e taha ‘o e tukufakaholo lelei ‘o e Paati, pea mo ‘ene sīpinga ngāue lelei, ko e tukupā fakamāatoato ke faifatongia ma‘ae kakaí. Tukukehe ange ‘a e fiema‘u ‘a e tokolahi ‘o e kakai, ‘oku ‘ikai ha toe fiema‘u makehe fakafo‘ituitui ‘a e Paati. Kuopau, ‘i he taimi kōtoape, ke fakamu‘omu‘a ma‘u pē ‘a e fiema‘u ‘a e kakai, vahevahe ‘a e leleí mo e koví pea mo e mamahí mo e fefiá mo kinautolu, pea ke tauhi mo fakamāfana‘i ke ofi ma‘u pē ‘a hona vā. Kuo pau ke ne ngāue‘aki hono mafaí ma‘ae kakai, fakahaa‘i ‘oku nau tokanga kia kinautolu, pea ngāue ki he‘enau fiema‘u, ‘o ‘oua na‘a fakangofua ke mavahe ha taha mēmipa ‘o e Paati mei he kakai, pē te ne fakahā ‘i hono ‘ulungāangá ‘oku mā‘olunga ia ‘iate kinautolu. Ko e ‘ulungāanga ‘o e Paati, pea mo e fekau‘aki ‘a e Paatí mo e kakai, ko e taha ia ha me‘a mahu‘inga lahi ki he Paati. ‘Oku muimui e Paatí ki he fa‘unga fakapolitikale na‘e ohi ‘e Mao Zedong lolotonga e liukava na‘a ne fai, ‘a ia na‘e ui koe “mass line” ‘a ia ‘oku sio ki he me‘a kōtoa pē ki he kakai, pea ko e me‘a kōtoa pe ke fakafalala ki he kakai, pea ke ngāue‘aki ‘a e tefito‘i fakahinohino kó eni, ko e “mei he kakai ki he kakai”, pea ke liliu e fakakaukau totonu ‘a e Paati ki he ngāue ‘oku pole tau‘atāina ki ai ‘a e kakai.

Ko hono fakanounou, ko e ‘ulungāanga fakataki ‘o e Paati Kominiusi ‘a Siainá, ko e me‘a mahu‘inga taha ia ‘o e Sōsiōlisi FakaSiaina, pea ko e mālohinga lahi taha ia ‘o e fa‘unga kó eni. ‘I he malumalu ‘o e fa‘unga kó eni, kuo tu‘u ai ki ‘olunga ‘a e pule‘anga Siaina, fakautuutu ‘a e tu‘umālie pea mo hono mālohinga. ‘Oku ou tui ko e me‘a mahu‘inga taha eni ki hotau kainga Tonga, ke nau ‘ilo, kapau ‘oku nau fiema‘u ke nau ako fekau‘aki mo Siaina.

‘I he tu‘unga fakavaha‘apule‘angá, ko e Paati Kominiusi ‘a Siaina ‘oku fakamelino mo ‘ofa. ‘Oku ne pukepuke ‘a e tu‘unga tau‘atāina ‘o e melino, ‘i he‘ene tu‘utu‘uni ngāue ki muli, muimui ki he halafononga ‘o e fakalakalaka ‘o e melinó, mālu‘i ‘a e melino ‘a māmani, poupou‘i ‘a e fakalakalaka ‘a ha‘a tangata, ngāue ke langa ha komiunitī ‘oku nau vahevahe ‘a e kaha‘u ma‘a ha‘a tangata, pea mo teke ki mu‘a ‘i hono langa ha māmani ‘oku uouangataha, melino mo tu‘umālie foki.

MC: Mālō ‘Amapasitoa. Ko ho‘o fakamatala ki he Paati Kominiusi ‘a Siaina, ‘e tokoni ia ki he‘etau kau fanongo ke nau toe mahino‘i lelei ange ‘a e mo‘oni fekau‘aki mo Siaina. Ka ‘i Tongá ni, ko e ‘ulungāanga Faka-kalisitiane, ko e ‘elito ia ‘o e ngaahi kaveikoula ‘o e ‘ulungāanga FakaTonga. ‘Oku ‘i ai e ki‘i kakai tokosi‘i ‘oku nau hoha‘a ki he vā fakatipilomētika ‘o Tonga mo Siaina, ‘o pehē te ne fakatupu ha liliu ki he ‘ulungāanga fakakalisitiane ‘o Tonga. ‘Oku ke pehe nai ‘oku ngali ‘uhinga lelei e hoha‘a ko eni ? Ko e hā ha‘o vakai ki ai?

‘Amapasitoa: Ko e fehu‘i hangatonu eni, pea teu tali ho‘o fehu‘i ‘i he founga hangatonu. ‘Oku ‘ikai ke ‘i ai ha ‘uhinga ia ke fai ai ha hoha‘a. Ko ‘eku tali ki ai: kuo te‘eki ke ‘i ai ha uēsia pe liliu ‘i he mo‘ui fakakalisitiane ‘a Tonga, ka ‘oku fakautututu ange ‘a e mālohi ‘a e ‘ulungaanga FakaTonga pea toe tu‘umālie ange ‘a Tonga ‘i he fakalakalaka ‘a hono vā fengāue‘aki mo e ngāue fakataha mo Siaina.

‘Oku ‘i ai pe ‘a e ngaahi ‘ulungāanga fakafonua ia ‘o Siaina, hangē ko e ma‘uma‘uluta, temokalati, anga lelei mo e faka‘ei‘eiki, uouangataha, tau‘atāina, tu‘unga tatau, fakamaautotonu, pule ‘a e lao, mateaki fonua, mo‘ui tukupaa, faitotonu, mo e anga fakakaume‘a. Ko e ngaahi ‘ulungāanga kó eni ‘oku ‘ikai fepaki ia moe ngaahi ‘ulungāanga fakakalisitiane ‘o Tonga. ‘Oku fokotu‘u atu mo faka‘ai‘ai ‘e Siaina ‘a e feako‘aki ‘i he ‘ulungāanga, he vaha‘a ‘o e ngaahi fonua, ke lava ke tau feako‘aki pea mo mālu‘i lelei ange mo paotoloaki ‘a e tukufakaholo ‘o ‘emau ‘ulungāanga fakafonua. ‘I he‘ene tu‘u fakahisitōlia, ‘oku ‘ikai ko ha fonua kumi fonua ‘a Siaina, ka ‘okú ne ma‘u ‘a e tu‘umālie mo e ‘ulungāanga fa‘a kātaki. Kapau te ke ma‘u faingamālie ke ke folau ki Siaina, te ke toe ako lahi ange ki he ‘ulungāanga fakafonua ‘o Siaina, mo e ngaahi ‘ulungāanga fakasōsiōlisi ‘o Siaina.
‘Ikai ke ngata ai, ‘i Siaina, ko hono faka‘apa‘apa‘i mo mālu‘i ‘a e tau‘atāina ‘o e tui fakalotu, ko e konga ia e tu‘utu‘uni ngāue ‘a e Paati Kominiusi ‘a Siaina pea mo e pule‘anga Siaina. Ko e tangata‘i fonua kōtoapē ‘okú ne fiefia ke fili ki he‘ene tui fakalotu; ke tui ki ha fa‘ahinga lotu pē ki ha fa‘ahinga kulupu lotu ‘o ha lotu tatau.

Ke toe mahino ange; ‘i he taimi na‘a ku fuofua ha‘u ai ‘o ngāue ‘i Tonga ni ‘i he 1998, hili ia hono fokotu‘u ‘e Siaina hono vā ngāue fakatipilomētika mo Tonga. Na‘a ku fu‘u ofoofo he ‘ulungāanga FakaTonga. ‘I he‘eku ha‘u ‘o ngāue ‘i Tongá ni he ta‘u kuo ‘osi, ko hono tu‘o ua ia hili ia ‘eku mavahe he ta‘u ‘e 20 kuo hili. Na‘á ku fakatokanga‘i ‘oku te‘eki mole ‘a e ‘ulungāanga FakaTonga. ‘Oku kei ‘alu pe kakai ki he lotu he Sāpate, hangē pe ko ia na‘a nau fai he ta‘u e 20 kuo hili, pea ‘ikai ngata ai ka kuo ‘i ai e kakai Siaina kuo nau liliu ko e kalisitiane. Kuo te‘eki ai keu fanongo mei ha lāunga mei hotau kāinga Tonga, ‘o fekau‘aki mo ha fa‘ahinga me‘a ‘oku fehangahangai mei hono fakalakalaka ‘a e fengāue‘aki ‘a Siaina mo Tonga. ‘I he ta‘afa‘aki ‘e taha, ko e kotoa hoku ngaahi kaume‘a mo e māheni ‘i Tongá ni, ‘oku ‘ikai ke nau fa‘a tatali ke sio ki ha toe leleiange mo toe vāofi ange ‘a e fengāue‘aki ‘a Siaina mo Tonga ‘i he kaha‘u. Tokolahi e kau Tonga ‘oku nau talamai ko e taha e ola lelei ‘o e fengāue‘aki ‘a Siaina mo Tonga, kuo hā mai kuo kamata ke ngāue mālohi ‘a e kakai Tonga, pea nau ako mei he kau pisinisi Siaina ‘a e anga ‘o e pisinisi ke fakalakalaka e tu‘unga ‘enau mo‘ui.

Mei ha toe vakai ‘oku fālahi angé, ko e ‘ulungāanga fakafonua ‘o Siaina mo Tonga ‘oku na kau he sivilaise ‘o ha‘a tangatá. ‘Oku ‘ikai ke ngata pe he hanga ‘e he faikehekehe ‘o e sivilaise ‘o ha‘a tangata ‘o fakamatala‘i hotau mamaní, ka ‘okú ne hanga ‘o tataki ‘a e fakalakalaka ‘a ha‘a tangata. Talu mei tuai hono faka‘apa‘apa‘i ‘e Siaina ‘a e faikehekehe he sivilaise ‘o ha‘a tangtata. ‘Oku totonu ke falala ‘a e kakai Tonga ki he‘ene ngaahi kaveikoula, pea mo e ngaahi kaveikoula FakaSōsiōlisi FakaSiaina, ke hokohoko atu ‘enau kau ki he sivilaise fakaemāmanilahi.

MC: Mālō ‘Amapasitoa. Ko ho‘o ngaahi ‘uhingá ‘oku ne tohoaki‘i e tokanga ‘a ‘etau kau fanongó. ‘Oku totonu leva ke to‘o e hoha‘a ‘a e kakai Tonga fekau‘aki mo e vā fakatipilomētika ‘o Tonga mo Siaina. Na‘a ke toki me‘a fekau‘aki mo e tukufakaholo lelei mo e sipinga ngāue māteaki ‘a e Paati Kominiusi ‘a Siaina , ‘a ia ko e tukupā kakato ki he fai fatongia ki he kakai. ‘Oku fu‘u fakaholomamata ‘aupito. ‘E lava ke ke me‘a fekau‘aki mo e me‘a ni mei ho‘o a‘usia ‘i Tonga ni?

‘Amapasitoa: ‘Io ‘oku lelei. ‘Oku ‘i ai e tefito‘i akonaki ‘i he fai fatongia loto lelei ki he kakai ‘a e Paati Kominiusi ‘a Siaina, ‘i hono ngāue‘i e founga taki ko hono tokangaekina ‘akinautolu ‘oku ‘i he tu‘unga ma‘ulalo ‘o e mo‘ui (Mass line) ‘i he tapa kōtoa pē ‘o e pule mo e tataki ‘a e pule‘anga, pea mo e tutui ke tokoni ki he kakai, ke fakalato ‘enau fiema‘u ki ha mo‘ui ‘oku lelei ange. ‘I he kuo hili, na‘e ngāue ‘a e Paatii ke feau e fiema‘u vivili ‘a e kakai, pea kuó ne lava ‘o tokoni‘i ha kakai ‘e 700 miliona ke mavahe mei he tu‘unga masiva, ‘o ‘ikai ha taha kuo li‘ekina. ‘I he taimí ni, ‘oku lolotonga tuiaki ‘a e Paati ke fakalakalaka ‘a e mo‘ui ‘a e kakai. ‘Oku lau ‘e he Paati ‘a e faka‘amu ‘a e kakai ke nau nofo ha mo‘ui ‘oku lelei ange ko e ‘ene taumu‘a ngāue ia pea ‘oku ngāue ta‘emālōlō ke a‘usia e taumu‘a ko ia.

Tau fakatātā ‘aki pē ‘a e ‘Ofisi Faka‘Amapasitoa ‘a Siaina ‘i Tonga. Tātaki ‘e he tukufakaholo lelei mo e sīpinga ngāue loto‘aki ‘a e Paati, kuo u ngāue mālohi mo ‘eku kau ngāue ke tokoni ki he kakai Tonga ke nau a‘usia ha tu‘unga lelei ‘o e nofo ke lava ‘o toe fāloo ‘a e vā fakakaume‘a ‘a e kakai Siaina mo e kakai Tonga. Fakatātaa, kuo hanga ‘e he ‘Ōfisi Faka‘Amapasitoa ‘a Siaina, ‘o totongi ha ngaahi fāmili Tonga ke nau tō vesitāpolo pea mo fafanga ha fanga puaka; kuó ne me‘a‘ofa mai ha ngaahi palau mo e ha ngaahi vaka taumāta‘u ki he komiunitī ke hiki hake ‘a e ola e tu‘unga ‘o e faama mo e toutai; kuo mau me‘a‘ofa atu ha ngaahi tangikē vai ki si‘i kakai ‘oku nau fiema‘u vivili; kuo mau foaki ha ngaahi sikolasipi ki he fānauako Tonga tokolahi ke nau hoko ko ha fānau taleniti‘ia ma‘a Tonga. ‘E lava pē keu ‘oatu ha fakamatala fakaikiiki mei he ‘Ōfisi Faka‘Amapasitoa ‘a Siaina fekau‘aki mo e ngaahi ngāue kuo mau ‘osi fakahoko. Kuo u ‘osi ‘a‘ahi ki he ngaahi fāmili lahi hake he toko 100 ‘o talanoa mo kinautolu. ‘I he founga ko eni, kuo u toe mahino‘i ange ‘enau fiema‘u vivili. Ko ‘eku ngāue ‘i Tongá ni ko e tokanga ki he‘enau fiema‘u ke fakalakalaka ‘enau mo‘ui.

‘I he aofangatuku e polokalama ‘o e ‘ahó ni, ‘oku ou fiema‘u ke fakahā ki he‘etau kau fanongo ko e Paati Kominiusi ‘a Siaina, ko e Paati ‘oku nofo loto e kakai ai pea ko e Paati ‘oku fengāue‘aki mo e kakai. ‘Oku ‘ikai ke tu‘u tau, ka ko e Paati fakamelino mo ‘ofa pea ‘oku tukupā ke a‘usia ‘a e ma‘uma‘uluta fakalūkufua ki māmani. Ko e lahi ange ho‘o ‘ilo ki he Paati Kominiusi ‘a Siainá, ko e lelei ange ia ho‘o mahino‘i ‘a Siaina mo hono vā fengāue‘aki fakakaume‘a mo Tonga pea mo ngāue fakataha.

NGATA

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *